Пачуццё ўдзелу

Міраслаў ГРЫКА

Я ніколі не думаў, што калі-небудзь зноў буду звяртацца да верша Віславы Шымборскай «Размова з каменем» у сваіх калонках. Я ўспомню яго першыя радкі: «Я стукаю ў дзверы каменя. Гэта я. Упусці мяне [...]». Потым камень адказвае: «Ідзі прэч (...). Я шчыльна зачынены...». Гэта адзін з найпрыгажэйшых паэтычных і філасофскіх тэкстаў, якія я ведаю. Ён, безумоўна, заслугоўвае таго, каб быць ушанаваны за свой залаты склад. На жывую памяць. Аднак яго трэба чытаць да канца, да мяжы чалавечага разумення, якое, па законе інтуітыўнай праўды, выходзіць за рамкі аналітычных разважанняў. У любым выпадку, гэты верш з глыбокай назойлівасцю адгукнуўся ў маёй свядомасці, калі я слухаў рэпартаж з цырымоніі Дня Узброеных Сіл Польшчы. Што за чорт! Чаму тады?

У той жа дзень польскія католікі адзначалі адно з найважнейшых рэлігійных свят: Унебаўзяцце Найсвяцейшай Дзевы Марыі, заступніцы міру і згоды. Таму ў краіне адзначаліся два святы. Адно адбывалася ў сакральнай сферы, другое — у прафаннай. Першае — пад патранатам Касцёла, другое — дзяржавы. Аднак абодва святы адзначаліся падобнай літургічнай харызмай. У выпадку з нацыянальным святам гэта асабліва выразна выявілася ў прамове прэзідэнта Рэспублікі Польшча падчас ваеннага парада ў Варшаве. Але выступіў і прэм’ер-міністр Польшчы. Асобна, у Гданьску. Хутчэй палемічна, чым літургічна, за што я ўдзячны. Прэзідэнт, аднак, не шкадаваў сродкаў на літургічную форму, спасылаючыся на ўсе (...)