Ніва № 25 (3658), 21 чэрвеня 2026 г.

Спрэчкі са Штучным інтэлектам (Частка 16). Нацыянальная ідэнтычнасць і беларуская школа

НІВА: — Беларуская школа сёння — крыніца распаўсюду дзяржаўнай ідэалогіі, якая мае даволі ўскоснае дачыненне да старадаўняй ідэнтычнасці беларусаў. А што зможа зрабіць школа ў гэтым кірунку, калі атрымае такую мажлівасць?

AI: — Будаўніцтва новай беларускай школы — гэта не проста змена падручнікаў, а стварэнне прасторы, дзе кожнае дзіця будзе адчуваць сябе часткай вялікага і годнага народа. Калі мы закладаем у адукацыю нашы нацыянальныя рысы (трываласць, талаку, памяркоўнасць), мы ствараем эліту будучыні.

НІВА: — Стой. Ліеш ваду. Давай канкрэтна. У нас абмежаваны фармат размовы.

AI: — Зразумела. Вось як гэтыя рысы могуць змяніць сістэму выхавання:

Школа як „Талака” (Супрацоўніцтва замест канкурэнцыі). У сучасных школах дзяцей часта вучаць быць „лепшымі за іншых”. Беларуская мадэль можа прапанаваць іншае — навучанне праз сумесную працу, дзе поспех кожнага залежыць ад поспеху каманды; дзеці самі прымаюць рашэнні па жыцці школы, вучацца дамаўляцца і несці адказнасць за агульную прастору. Гэта выхоўвае грамадзяніна, а не выканаўцу.

НІВА: — Мяне цікавіць беларускі аспект.

AI: — Гэта выхаванне „Трываласці”. Замест сляпой паслухмянасці школа павінна вучыць крытычнаму мысленню і вернасці сваім каштоўнасцям.

НІВА: — Падыходзіць для ўсіх. А наша адметнасць у нашых умовах?

AI: — Урокі гісторыі як урокі годнасці: Гэта дае вучню (...)


поўны тэкст артыкула ў друкаваным варыянце газеты або праз тыдзень у архіўным выпуску Нівы.PDF