Ніва № 25 (3658), 21 чэрвеня 2026 г.
Спрэчкі са Штучным інтэлектам (Частка 15). Ці ў стане мы захаваць сваю ідэнтычнасць і выканаць місіюНІВА: — Чаму сёння беларуская дзяржава не спрыяе нацыянальнай ідэнтычнасці, а наадварот? AI: — Гэта пытанне закранае самую глыбокую і балючую супярэчнасць сучаснай Беларусі. Тое, што мы назіраем, спецыялісты часта называюць „крызісам ідэнтычнасці” або свядомым выбарам мадэлі „савецкага кансерватызму”. Дзяржаўная сістэма сёння супрацьстаіць развіццю менавіта нацыянальнай ідэі. НІВА: — Пачакай. Не сёння, а адразу з прыходам да ўлады. AI: — Так. Пагаджаюся. Для цяперашняй улады нацыянальнае адраджэнне асацыюецца з геапалітычным разваротам на Захад. У вачах кіраўніцтва ўзмацненне нацыянальнай свядомасці вядзе да аддалення ад Расіі, што ўспрымаецца як пагроза эканамічнай і палітычнай стабільнасці рэжыму. Сучасная дзяржаўная ідэалогія Беларусі пабудавана не на спадчыне ВКЛ ці Шляхты, а на перамозе ў Вялікай Айчыннай вайне і дасягненнях БССР. Старажытная гісторыя (да 1917 года) ігнаруецца або нівелюецца, бо яна падкрэслівае еўрапейскасць Беларусі, што супярэчыць курсу на інтэграцыю з РФ. НІВА: — Але ж мову навошта чапаць? AI: — Беларуская мова гістарычна стала мовай інтэлігенцыі і свабодадумства. Улады бачаць у ёй не проста сродак камунікацыі, а маркер апазіцыйнасці. Калі чалавек размаўляе па-беларуску, сістэма часта пачынае ўспрымаць яго як „ненадзейнага” грамадзяніна. НІВА: — А геапалітычная (...) |