Ніва № 25 (3658), 21 чэрвеня 2026 г.

Спрэчкі са Штучным інтэлектам (Частка 15). Ці ў стане мы захаваць сваю ідэнтычнасць і выканаць місію

НІВА: — Чаму сёння беларуская дзяржава не спрыяе нацыянальнай ідэнтычнасці, а наадварот?

AI: — Гэта пытанне закранае самую глыбокую і балючую супярэчнасць сучаснай Беларусі. Тое, што мы назіраем, спецыялісты часта называюць „крызісам ідэнтычнасці” або свядомым выбарам мадэлі „савецкага кансерватызму”.

Дзяржаўная сістэма сёння супрацьстаіць развіццю менавіта нацыянальнай ідэі.

НІВА: — Пачакай. Не сёння, а адразу з прыходам да ўлады.

AI: — Так. Пагаджаюся. Для цяперашняй улады нацыянальнае адраджэнне асацыюецца з геапалітычным разваротам на Захад. У вачах кіраўніцтва ўзмацненне нацыянальнай свядомасці вядзе да аддалення ад Расіі, што ўспрымаецца як пагроза эканамічнай і палітычнай стабільнасці рэжыму.

Сучасная дзяржаўная ідэалогія Беларусі пабудавана не на спадчыне ВКЛ ці Шляхты, а на перамозе ў Вялікай Айчыннай вайне і дасягненнях БССР.

Старажытная гісторыя (да 1917 года) ігнаруецца або нівелюецца, бо яна падкрэслівае еўрапейскасць Беларусі, што супярэчыць курсу на інтэграцыю з РФ.

НІВА: — Але ж мову навошта чапаць?

AI: — Беларуская мова гістарычна стала мовай інтэлігенцыі і свабодадумства. Улады бачаць у ёй не проста сродак камунікацыі, а маркер апазіцыйнасці. Калі чалавек размаўляе па-беларуску, сістэма часта пачынае ўспрымаць яго як „ненадзейнага” грамадзяніна.

НІВА: — А геапалітычная (...)


поўны тэкст артыкула ў друкаваным варыянце газеты або праз тыдзень у архіўным выпуску Нівы.PDF