Проза... змагання

Міраслаў ГРЫКА

Сучасная палітычная прастора ў Польшчы нагадвае дзікую тэрыторыю, па якой блукаюць паляўнічыя за галовамі. Бо гаворка ідзе не пра галасы, а пра галовы, запалёныя радыкалізаванымі палітыкамі. Насамрэч, патэнцыйныя выбаршчыкі, якіх называюць электаратам, самі сабе адсякаюць галовы, або адсякаюць галовы самім сабе, аддаючы свае розумы палітычным дзеячам з дрэннай рэпутацыяй. Падобна першабытным паляўнічым, яны выстаўляюць свае адсечаныя галовы на ўсеагульны агляд, спадзеючыся на прызнанне, захапленне і прасоўванне ў палітычнай іерархіі сваіх партый. Само сабой зразумела, што польская палітыка зведала далёкасяжную варварызацыю. Каб знайсці яе вытокі, не трэба звяртацца да першабытных племянных культур, такіх як у Новай Гвінеі. Жахлівы звычай адсякаць галовы і трыумфальна дэманстраваць іх захаваўся нават у цывілізаванай Еўропе. У Чарнагорыі ён практыкаваўся да канца XIX стагоддзя, аднак там ён меў глыбокае антрапалагічнае значэнне, выкліканае глыбокай павагай да пераможанага ворага, а значыць, і разуменнем сэнсу жыцця і смерці. Як піша Мілаван Джылас, эксперт па чарнагорскай культуры і вядомы сучасны паўднёваславянскі пісьменнік, адсячэнне галавы было экстатычным актам і духоўным суцяшэннем, вынікаючым з выхавання на міфічнай гісторыі і вопыту бязлітаснай барацьбы за жыццё. Чарнагорац не адчуваў нянавісці да адсечанай галавы, а толькі павагу і клопат. Ён мыў яе, саліў і расчэсваў. Колькасць адсечаных галоў запаміналася, (...)