Ніва № 45 (3365), 8 лістапада 2020 г.

Мова ўлады

Міраслаў ГРЫКА

Няма нічога больш відавочнага, чым сказаць, што два плюс два роўна чатыром. Толькі што відавочна ў гэтым выразе, а што не? У гэтым відавочная матэматычная логіка. Толькі той самы выраз, перакладзены на жыццё чалавека, недзе губляе гэтую логіку. Калі Канстытуцыйны трыбунал пад старшынствам Ю. Пшылэмбскай пастанаўляе, што аборты не адпавядаюць Канстытуцыі — нават аборты пладоў з незваротнымі недахопамі альбо тыя, якія ўзніклі ў выніку бандыцкага згвалтавання, — гэта таксама супярэчыць праву свабоды кожнага грамадзяніна на самавызначэнне свайго жыцця, светапогляду і рэлігіі, як сказана ў Канстытуцыі. Гэта супярэчнасць відавочная для тых, хто адмаўляецца ад сістэмнай канцэпцыі самадзяржаўя ці нават тэакратызму, кіруючыся, як правіла, інтарэсамі абранай часткі грамадства. Але матэматычна логіка выразу два плюс два заўсёды прыводзіць да выніку — чатыры. Той, хто быў знаёмы з лічбамі з дзяцінства і навучыўся іх ужыванню, пагодзіцца. Хто не быў? Такім чынам, практычна ўсе мы можам лічыць, нават непісьменныя. Аднак з вышэйсказанага не варта рабіць выснову, што лічба была перад словам. Таму што кожная лічба, калі вы гэтага не заўважаеце, — гэта само... слова. Але не словамі, а лічбамі мільянеры і мільярдэры будуюць свой лёс. Ён нічым не адрозніваецца ад улады, якая разлічвае сваю палітычную моц на паказчыках падтрымкі, значыць, на лічбах. Сучасныя мовы не могуць абысціся без іх. Аказваецца, у свеце існуе мова (адзіная да гэтага часу (...)


поўны тэкст артыкула ў друкаваным варыянце газеты або праз тыдзень у архіўным выпуску Нівы.PDF