Ніва № 44 (3051), 2 лістапада 2014 г.

Як на лебядзіным возеры

Аляксандр ВЯРБІЦКІ

„Грэцкая імша здзіўляльная. Зусім не відаць алтара; святар толькі час ад часу адкрывае брамку і паказваецца сабраным. Адкрывае яе і закрывае бадай шэсць разоў. У час Евангелля выходзіць бакавой форткай, стае пасярэдзіне капліцы і чытае з кніжкі; тое ж самае і ў час узнясення. Пасля завяршальнага блаславенства зноў закрывае брамку і тады з бакавога флігеля капліцы выбягае хлапчук з вялікай тацай поўнай дробных кавалкаў хлеба. Святар ідзе за ім і раздае хлеб тоўпячымся вернікам. Пякельна пацешнае. Грэцкі святар прыглядаўся мне вельмі насцярожана”. Так пісаў сто дзевяць гадоў таму Джэймс Джойс свайму брату Эстаніславу.

Не дзіва, што славутаму ірландскаму пісьменніку, выхаванаму ў строгай заходняй традыцыі, усходні абрад здаўся нечым надта пацешным. Жыў ён тады ў Трыесце і пасля першага візіту часцей наведваў тамашнюю царкву святога Ніколы. Трыест, гэта міжземнаморскі порт, дзе — так як і ў Марселі, Салоніках ці Адэсе, поўна было людзей рознага культурнага вываду; амаль так, як у Беластоку і навокал... Джэймс Джойс заўважыў, што людзі ў Трыесце размаўляюць на трох мовах: нямецкай, італьянскай і славянскай; магчыма, што — як гэта я сабе прафанна ўяўляю — па стараславянскай гэтага канстатацыі три есть іазыка ці ранейшага лацінскага tri est linguae і пайшла назва горада. Нешта падобнае ў эпоху Джэймса Джойса бывала і ў Беластоку. Цяпер, мабыць, аднолькава, так у Беластоку, як і ў Трыесце...

Згодна трэцяй — (...)


поўны тэкст артыкула ў друкаваным варыянце газеты або праз тыдзень у архіўным выпуску Нівы.PDF