Планета на талерцы. Цукар у соусе. Пра абсурды планетарнай дыеты і разбурэнне мясцовай культуры харчавання

Віталь ВОРАНАЎ

Глабальная мадэль можа быць карыснай для разлікаў, але яна ператвараецца ў абсурд, калі сярэднія лічбы для мільярдаў людзей без уліку гісторыі, традыцыі і дзіцячых звычак пераносяць на канкрэтную школьную талерку.

1. Назва большая за змест

Назва «планетарная дыета» гучыць так, быццам чалавецтва нарэшце атрымала ўніверсальны рацыён, складзены самой Зямлёй. Нібыта планета, прааналізаваўшы нашы патрэбы, загадала есці столькі фасолі, столькі арэхаў і не больш за пэўную колькасць мяса. Насамрэч ніякай натуральнай «дыеты планеты» не існуе. Гэта эфектная назва, якая ператварае адну з мадэлей харчавання ў маральны і палітычны лозунг.

Тэрмін паходзіць ад канцэпцыі Planetary Health Diet, прапанаванай камісіяй EAT-Lancet у 2019 годзе і абноўленай у 2025-м. Слова «планетарная» адносіцца не да паходжання прадуктаў і не да патрэб канкрэтнага чалавека. Яно азначае, што аўтары разглядаюць харчаванне ў сувязі з глабальнымі экалагічнымі межамі: выкідамі парніковых газаў, выкарыстаннем зямлі і вады, стратай біяразнастайнасці. Прапанаваны рацыён абапіраецца пераважна на збожжа, гародніну, садавіну, арэхі і бабовыя пры абмежаванай колькасці мяса і малочных прадуктаў.

Пры гэтым на афіцыйнай старонцы EAT ёсць істотнае ўдакладненне: сама структура дыеты, паводле яе аўтараў, заснаваная на (...)