Кола гісторыі

Міраслаў ГРЫКА

Вацлаў Радзівіновіч, даўні карэспандэнт «Газеты выборчай» у Маскве ў сваёй кнізе «Пуцін. Цар Атлантыды. Шлях да Вялікай вайны» (Putin. Car Atlantydy. Droga do wielkiej wojny, Wydawnictwo Agora, 2023), спасылаючыся на словы рускага мысляра Мікалая Бярдзяева, піша: «Вялікая бяда Расіі, а магчыма, і ўсяго астатняга свету, — гэта пранікальны дух нянавісці і помсты, які дамінаваў у эмоцыях пераважнай большасці рускага народа». Але ці толькі рускага народа? Хваля папулізму, якая з дзіўнай сілай ахапіла свет, несумненна, чэрпае сваю энергію з тых жа крыніц. Злы дух некантраляванай нянавісці і бессэнсоўнай помсты ахапіў масы. Мужчыны з нажамі, якія блукаюць па вуліцах польскіх і ўкраінскіх гарадоў, з’яўляюцца прыкладам сляпой лютасці, якая ахапіла людзей. У заходніх краінах, дзе агнястрэльная зброя больш даступная, карабіны замяняюць нажы, мачэтэ і брытвы. Але рука, чалавечая рука, здольная прыстасаваць любы прадмет у зброю забойства. Спачатку быў камень, які рэгуляваў племянныя варожасці. Для малпы, эвалюцыйна значна ніжэйшай за чалавека, дастаткова простай лапы. Ёю яна раздзірае сваіх праціўнікаў, іх самак і іх нашчадкаў.

Аднак гэта здараецца не кожны дзень. Час ад часу плямёны малпаў натхняе невытлумачальны імпульс да забойства. Затым яны ўрываюцца на тэрыторыі сваіх суседзяў па відах, быццам наўмысна, і ўчыняюць сапраўдную, татальную разню. Аналогія з Бучай і Срэбраніцай тут відавочная. І калі ўзяць глыбіню ў (...)