Ніва № 19 (3652), 10 мая 2026 г.

Спрэчкі са Штучным інтэлектам (Частка 10). Чым беларусы адрозніваюцца ад суседзяў

НІВА

НІВА: — Ну дык чым?

AI: — Беларусы — гэта народ з унікальным спалучэннем усходнеславянскіх каранёў і моцнага ўплыву заходнееўрапейскай культуры. У адрозненне ад сваіх суседзяў, беларусы сфарміравалі асаблівы тып менталітэту, які часта называюць „мостам” паміж Усходам і Захадам. „Тутэйшасць” — як унікальнае самаадчуванне прыхільнасці да сваёй зямлі.

НІВА: — Пастой. Чаму ты слова „тутэйшасць” узяў у двукоссе?

AI: — Таму што яно з’яўляецца тэрмінам-метафарай, якое мае глыбокі гістарычны і філасофскі падтэкст.

„Тутэйшасць” як самаідэнтыфікацыя: Гэта была адзіная магчымая форма захавання сваёй сутнасці, калі ўлада забараняла называцца беларусам. Гэта ўнікальная мадэль выжывання нацыі.

НІВА: — Што з генетыкай?

AI: — Сучасныя папуляцыйныя даследаванні ўносяць сур’ёзныя карэктывы ў падручнікавую версію. Калі абапірацца менавіта на генетычную адлегласць, карціна выглядае наступным чынам:

У генафондзе беларусаў практычна адсутнічае „фіна-вугорскі кампанент”. Таму, калі параўноўваць з рускімі, беларусы — гэта больш „чыстыя” славяна-балты.

З украінцамі беларусаў родніць славянская аснова, але ў беларусаў значна менш стэпавага ўплыву, што робіць іх генетычна больш „паўночнымі”.

Беларусы ўтвараюць моцны генетычна кластар з палякамі. Гэта тлумачыцца агульным цэнтральнаеўрапейскім паходжаннем і ўплывам балцкіх (...)


поўны тэкст артыкула ў друкаваным варыянце газеты або праз тыдзень у архіўным выпуску Нівы.PDF