Міф пра польскую гістарыяграфію развянчаны? Што насамрэч азначала фраза «gente Ruthenus, natione Polonus»?

Міхал ІВАНЮК

У рамках чарговай лекцыі Культурнага таварыства «Русь», якая адбылася 27 лістапада 2025 г. у Праваслаўным культурным цэнтры ў Беластоку, сустрэча была прысвечана праблеме міфу польскай гістарыяграфіі: тэзісу, што акрэсленне «gente Ruthenus, natione Polonus» азначала «па паходжанні русін, па нацыянальнасці паляк». Падчас сваёй лекцыі прафесар Латышонак паспрабаваў паказаць павярхоўнасць і фальшывасць гэтага сцвярджэння, і як мы павінны да яго падыходзіць як сучасныя беларусы, а таксама што такое нацыя ў той час.

Як падкрэсліў прафесар Латышонак на пачатку сваёй лекцыі, тэма можа быць складанай і даволі заблытанай, але ён паспрабуе растлумачыць яе як мага прасцей аўдыторыі ў Праваслаўным культурным цэнтры. Дакладчык сказаў:

— Назва, якую я першапачаткова прапанаваў арганізатарам гэтай сустрэчы, была наступнай: «Што азначаў выраз «gente Ruthenus, natione Polonus»?» — але з каментарыяў сяброў я хутка зразумеў, што ўсе, і асабліва тыя, хто гэтым цікавіўся, дакладна ведалі, што гэта значыць «русін па паходжанні і паляк па нацыянальнасці»; мяне гэтаму вучылі ва ўніверсітэце, і пра гэта можна прачытаць у незлічоных публікацыях.

Вось так прафесар Латышонак пачаў сваю лекцыю для сабранай аўдыторыі, але давайце больш уважліва разгледзім тэзіс, які лёг у аснову для напісання артыкула і прадстаўлення дакладу. (...)