Ніва № 49 (3525), 3 снежня 2023 г.

Філасофія лішайніку

Міраслаў ГРЫКА

Якія беларусы з Падляшша ў параўнанні з палякамі з Падляшша? Хачу зазначыць, што такая катэгорыя, як «падляшскі беларус», нялёгкая на языку; даволі вуглаватая і грубая. Бо беларус ёсць беларус. Будзь ён даўгаваты, блакітны або малінавы, ён заўсёды будзе такім, якім ён ёсць. Беларус. Аднак ёсць тонкія адрозненні паміж тым, хто жыве з пакалення ў пакаленне на сваім месцы, у Польшчы, і тым, хто жыве на тэрыторыі дзяржавы Беларусь. Гэта пытанне не толькі геаграфіі, палітыкі і палітычнай стыгмы, але і культурнай фармацыі. Польскасць — што б гэта ні азначала — для аднаго чалавека роднае, для другога — іншае. Безумоўна, розныя ў сферы асабістага вопыту. На чым грунтуюцца гэтыя адрозненні — тэма для сур’ёзнага абмеркавання. Падляшша само па сабе з’яўляецца культурнай палітрай з шырокім спектрам нацыянальнасцей. Ад літоўцаў да татараў, ад украінцаў да беларусаў. А таксама ёсць палякі і іншыя народы: габрэі і расіяне, а нават крыху экзатычныя чачэнцы і в’етнамцы. Жывуць неяк усе побач, дзверы ў дзверы. Гэта не значыць, што іх суіснаванне заўсёды ідылічнае. Яно як паміж суседзямі. Трэба прызнаць, што кантраст паміж народамі, якія жывуць так блізка адзін да аднаго, тым больш выразны, чым больш кожны з іх імкнецца вылучыць сябе сярод іншых. Не толькі ў рэлігійнай ці маральнай сферы, але і ў разумовым апісанні рэчаіснасці Прадстаўнік нацыянальнай меншасці іншы, а прадстаўнік большасці ўсё ж іншы. Многае таксама залежыць ад (...)


поўны тэкст артыкула ў друкаваным варыянце газеты або праз тыдзень у архіўным выпуску Нівы.PDF